بهداشت روان

تشخیص سرطان می تواند استرس و اضطراب در افراد و خانواده های آنها ایجاد نماید. این استرس بطور طبیعی بوجود می آید و با گذشت زمان از شدت آن کاسته می شود. استرس وضعیتی است که در آن افراد احساس می کنند تحت فشار هیجانی، جسمی و روانی هستند. در زمانی که افراد احساس می کنند که توانایی مدیریت استرس را ندارد دچار دیسترس می شوند که سبب کاهش کیفیت زندگی می شود. نشانه های استرس می تواند متفاوت باشند. تحریک پذیری، پرخاشگری، تحمل کم، عصبی بودن، احساس تنهائی کردن، افسرده بودن، بی علاقه گی به زندگی و عدم لذت بردن می تواند از نشانه های فردی باشد که تحت استرس است.
تشخیص سرطان سینه و اقدامات گسترده و تهاجمی تشخیصی و درمانی آن می تواند استرس قابل توجهی در فرد بوجود آورد. واحد نیا و همکاران (2010) نشان دادند اگر چه سطح اضطراب بیماران در طول زمان کاهش می یابد اما همچنان یک سوم از آنها تا یک سال و نیم بعد نیز ازز اضطراب و افسردگی رنج می بردند. از این رو مداخلات روانشناختی ضرورت دارد.
عوارض دراز مدت و تاخیری بطور کلی عبارت از افسردگی، دیسترس، اضطراب، ترس از عود، ترس از درد، فقدان عملکرد جنسی، تغییر در تصویر از خود، اختلال در نقش اجتماعی و مسائل مالی می باشد.

اگرچه سرطان ممکن است سبب بوجود آمدن استرس و اضطراب در فرد بشود اما مشخص نیست استرس در ایجاد سرطان سینه نقش داشته باشد. ممکن است که پیشرفت سرطان با استرس های مزمن ارتباط داشته باشد ولی الزاما بوجود آورنده آن نباشد. این ارتباط از طریق تاثیر استرس بر سیستم عصبی و تاثیر متعاقب آن بر سیستم هورمونی و ایمنی توجیه شده است. یک مطالعه بر روی صدد هزار خانم در انگلستان در سال 2016 نشان داد ارتباط قوی بین استرس و خطر بروز سرطان سینه در 5 سال قبل از بیماری وجود نداشت. اما در افرادی که یکی از وابستگان نزدیکشان را از دست داده بودند افزایش خطر دیده شد. همچنین در افراد زیر 20 سال با سرطان سینه با گیرنده منفی، افزایش خطر در صورت مرگ مادر دیده شد.

رویکردهای مبتنی بر تسلط بر ذهن (mindfulness)، نمایش هیجانات مثبت، مداخلات روحی روانی، درمان های مبتنی بر امید و معنی درمانی می تواند از مداخلات روانشناختی سودمند باشد.

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه می کند بیماران دچار سرطان سینه بایستی از نظر دیسترس، افسردگی و اضطراب بررسی شوند بویژه آنهائی که در خطر بیشتری قرار دارند مانند بیماران جوان، افراد با سابقه اختلالات روانی و بیماران کم درآمد. این افراد بایستی برای دریافت خدمات روانشناختی معرفی شوند. برگشت زندگی به حالت طبیعی بعد از سرطان ممکن است مشکل باشد. کمتر از نیمی از بیماران مبتلا به سرطان، اضطراب را تجربه می کنند. ترس از عود سرطان مایه اضطراب عمده می تواند باشد. همچنین بیمارانی که در ابتدای تشخیص هستند، شیمی درمانی دریافت می کنند، نشانه های متعدد مانند درد دارند با ترس از عود بیشتری مواجه می شوند. از نشانه های افسردگی می تواند کاهش میل جنسی، عدم توجه به خود و اختلال در ارتباط با دیگران باشد.

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه می کند بیماران مبتلا به سرطان سینه از نظر احساس خستگی (Fatigue) بررسی شوند. تمامی عوامل جسمانی مرتبط با احساس خستگی مانند کم خونی، اختلال عملکرد تیروئید و قلبی بایستی بررسی شوند بعلاوه عوامل روانی نیز مانند اختلالات خواب، خلق و درد نیز بایستی چک شوند. بیماران حتما بایستی به انجام فعالیت فیزیکی تشویق شوند و تحت درمان های رفتاری شناختی (Cognitive Behavioral Therapy) قرار گیرند. بیشتر بیماران با سرطان سینه احساس خستگی را تجربه می کنند بویژه اگر همراه با پرتو درمانی و شیمی درمانی باشد.

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه می کند که بیماران از نظر تصویر از خودی که دارند بررسی شوند و به آنها وسائل جایگزین مانند پروتز های سینه و کلاه گیس توصیه شود. تغییر در تصویر از خود در نیمی از افراد ممکن است دیده شود. عواملی نظیر از دست دادن سینه، اسکار یا تورم لنفاوی بعد از جراحی، اختلال در عملکرد جنسی یا ریزش مو، یائسگی بعد از شیمی درمانی، تغییرات پوستی ناشی از پرتو درمانی و چاقی می توانند در تغییر تصویر از خود نقش داشته باشند و در نهایت باعث کاهش کیفیت زندگی افراد گردد. بیماران جوانتر در معرض خطر بیشتر تغییر در تصویر از خود هستند. از این رو افرادی که دارای تغییر در تصویر از خود هستند بایستی علاوه بر دریافت روش های جایگزین برای بهبود تصویر از خود، مراقبت های روان شناختی نیز دریافت نمایند.

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه می کند که بیماران بایستی از نظر نقائص شناختی بررسی شوند و عواملی که قابل برگشت هستند درمان شوند و به متخصص مربوطه برای بازتوانی ارجاع شوند. بیش از نیمی از بیماران با سرطان سینه از نقائص شناختی مانند اشکال در تمرکز و حافظه و انجام امور خود رنج می برند. شیمی درمانی، بیهوشی جراحی و هورمون درمانی می توانند در این مساله دخیل باشند. گروه درمانی شناختی و داروی مودافینیل ممکن است منجر به بهبود وضعیت شناختی فرد گردند. درمان احساس خستگی، افسردگی و بی خوابی نیز با بهبود وضعیت شناختی همراه است.

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه می کند بیماران مبتلا به سرطان سینه بایستی از نظر نشانه ها و علائم اختلال در عملکرد جنسی بررسی شوند. ممکن است تا نیمی از افراد از اختلال در میل جنسی، ارگاسم و رابطه دردناک رنج ببرند. عوامل برگشت پذیر بایستی درمان شوند. مرطوب کننده های بدون هورمون می تواند برای خشکی واژن توصیه شود. مرطوب کننده های با سیلیکون دوام بیشتری نسبت به مرطوب کنننده های بر پایه آب و گلیسرین دارند. شیاف های مهبلی با استروژن کم ممکن است برای افرادی که مهارکننده های آروماتوز دریافت نمی کنند توصیه شود. البته عوارض آن شناخته شده نیست. برای درد در هنگام رابطه جنسی، استفاده از گشاد کننده های مهبلی یا فنون شل کردن عضلات کف لگن ممکن است توصیه شود. همچنین آنها بایستی برای گروه درمانی، حمایت روانشناختی، مشاوره جنسی و زناشوئی معرفی شوند.

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه می کند خانواده فرد مبتلا به سرطان سینه در برنامه مراقبتی و درمانی فرد مشارکت کنند. خانواده بیمار نیز تحت تاثیر تشخیص و درمان سرطان سینه قرار می گیرد. این دوره می تواند حداقل بین 1 تا 2 سال متغیر باشد.