تشخیص

تشخیص زودرس بسیار حیاتی است. چراکه هر چه توده رشد بیشتر بکند احتمال انتشار به غدد لنفاوی بیشتر خواهد بود و درمان پیچیده تر می شود. معمولا رشد سلول های سرطانی آهسته نیست از این رو غفلت نکردن از تشخیص توده بسیار ضروری است. خودآزمایی پستان می تواند توده ها را در مراحل اولیه بویژه وقتی کمتر از 2 سانتیمتر هستند شناسایی کند که سبب می شود سرطان سینه در مرحله 1 بماند و به غدد لنفاوی انتشار نیابد. در توده های کمتر از 1 سانتیمتر حدود 10 درصد، در توده های 2 سانتیمتری حدود 35 درصد و در توده های بزرگتر از 4 سانتیمتر حدود 60 درصد احتمال درگیری غدد لنفاوی وجود دارد (منبع).
تشخیص قطعی سرطان سینه از طریق برداشت توده و بررسی آسیب شناسی آن مشخص می شود از این رو سایر روش ها مانند تصویر برداری سرطان سینه قطعی نیستند و مجموعه ای از معاینه بالینی، تصویر برداری و آسیب شناسی برای تشخیص دقیق تر صورت می گیرد.

معاینه پستان با دست
اولین گام در بررسی سینه معاینه آن با دست می باشد که توسط خود فرد یا فرد دیگری صورت می گیرد. معاینه سینه احتمال شناسایی توده قبل از اینکه به غدد لنفاوی برسد را افزایش می دهد و از این رو سبب شناخت سرطان در مراحل ابتدایی آن و افزایش احتمال موفقیت درمان می گردد. همانطور که ذکر شده است شناسایی دیرهنگام توده با اندازه بزرگتر توده و در نتیجه احتمال بیشتر درگیری غدد لنفاوی همراه خواهد بود. از این رو خودآزمایی پستان بویژه در افراد پرخطر بصورت ماهانه توصیه می شود. خودآزمایی سرطان سینه بایستی ماهانه صورت گیرد. بهترین موقع آن برای زنان غیر یائسه چند روز پس از اتمام قاعدگی است. خودآزمایی از طریق نگاه کردن در آینه و لمس کردن سینه در وضعیت های مختلف برای بررسی تقارن و پیدا کردن توده صورت می گیرد. همچنین غدد لنفاوی زیر بغل نیز بهتر است معاینه شوند.


.

ام آر آی ام آر آی در مواردی که ماموگرافی و سونوگرافی کمک کننده نباشد مانند بافت سینه ناهمگن و نتایج تصویر برداری نامشخص قبلی (منبع) برای تکمیل تشخیص استفاده می شود (منبع). حساسیت و ویژگی این روش بین 75 تا 100 و 80 تا 83 درصد متغیر است (منبع). این روش نیاز به تزریق ماده حاجب دارد و منجر به 3.5 تا 28.6 درصد تشخیص بیشتر سرطان سینه شده است (منبع). ام آر آی نیاز به تفسیر کننده ماهر و با تجربه دارد.

.

ماموگرافی ماموگرافی روش استاندارد بررسی توده های پستان است و به دو صورت غربالگری و تشخیصی صورت می گیرد (منبع). ماموگرافی معمولا توده های بزرگتر از 1 سانتیمتر را شناسائی می کند حال آنکه توده های قابل لمس معمولا 2 سانتیمتر هستند (منبع). ماموگرافی در شناخت توده های غیر قابل لمس 93.8 درصد حساسیت دارد (منبع). یک مطالعه دیگر نشان داد حساسیت و ویژگی این روش بین 80 تا 83 و 86 تا 94 درصد متغیر است که بیانگر ارزش تشخیصی مطلوب این آزمایش است (منبع). دانسیته پستان بصورت دارای 1) بافت چربی، 2) فیبروگلاندولار، 3) ناهمگن و 4) بسیار ناهمگن گزارش می شود. ماموگرافی ممکن است هر 6 ماه تا یکسال در افراد پرخطر توصیه شود.

آزمایشات تصویر برداری

اولترا سونوگرافی سونوگرافی از روش های معمول برای شناخت توده های بدخیم سینه است. ویژگی های توده بدخیم در سینه شامل حالت خاردار، بیضی شکل، دارای زائده می باشد. این روش در شناخت توده های غیر قابل لمس 49.2 درصد حساسیت دارد (منبع). از این رو سونوگرافی برای شناخت بهتر توده های قابل لمس بکار می رود و قابلیت کشف توده های غیرقابل لمس آن مطلوب نیست. نتایج آن بر اساس بایراد یک تا شش (BIRADS) گزارش می شود (منبع). بایراد 1: بدون ضایعه، بایراد 2: ضایعات خوش خیم، بایراد 3: ضایعات خوش خیم ولی نیاز به معاینه مجدد، بایراد 4: مشکوک به غیرطبیعی بودن، بایراد 5: شک قوی به بدخیمی و بایراد 6: تشخیص قطعی بدخیمی است. خطر بروز سرطان در بایراد 5 حدود 95 درصد است.

آزمایشات اختصاصی خون

تومور مارکر

تومور مارکرها موادی هستند که توسط سلول های سرطانی یا سلول های سالم در پاسخ به سرطان یا در موارد غیر سرطانی تولید می شوند و در خون وجود دارند. در واقع هم توسط سلول های عادی و هم سلول های سرطانی تولید می شوند که البته در سرطان ها سطح آن خیلی بالا می رود. کاربرد آن برای کمک به تشخیص سرطان و پاسخ به درمان می باشد. کاهش تومور مارکرها ممکن است نشانه پاسخ به درمان باشد در حالیکه عدم تغییر یا افزایش آن ممکن است نشانه عدم پاسخ به درمان باشد. معمولا میزان تومور مارکر با اندازه توده ارتباط دارد. سطح بالای تومور مارکر (CA 15-3) با اندازه بزرگتر توده، درگیری غدد لنفاوی، مرحله سه بیماری، و گیرنده هرتوو مثبت ارتباط معنی دار داشته است ( منبع). در نتیجه میزان طبیعی تومور مارکر دلیل قطعی بر نبود توده سرطانی نمی باشد اما بالا بودن قابل توجه آن نشان دهنده وجود توده سرطانی و انتشار آن به بافت های دیگر است.
تومور مارکرهای پستان (CA 15-3) و (CA 27.29) می باشد. تومور مارکر (CA 15-3) در 30 درصد بیماران یک تا سه ماه بعد از درمان نیز مقدار آن بالا می ماند و در بیشتر بیماران بعد از درمان کاهش می یابد. افزایش 26 درصدی در دو بار و افزایش 66 درصدی در یکبار در تومور مارکر (CA 15-3) را از نظر بالینی معنی دار می دانند (منبع). تومور مارکر (CEA) مربوط به کولون، ریه، کبد و سینه می باشد. تومور مارکر (CA 125) مربوط به تخمدان می باشد.
حساسیت تومور مارکرها برای تشخیص سریع و زودرس کافی نیست. حساسیت و ویژگی ناکافی این آزمایشات سبب محدودیت در بکارگیری آنها در تصمیم گیری های بالینی می شود. بطور کلی، روند تغییرات آنها بیشتر کمک کننده است. یک مطالعه نشان داد که تنها در 55 درصد و 36 درصد بیماران با متاستاز ناشی از سرطان سینه، تومور مارکر (CA 15-3) و (CEA) به ترتیب افزایش یافته بود ( منبع). (CA 15-3) افزایش یافته بیشتر در جوانترها و افرادی که انتشار به غده لنفاوی داشتند و (CEA) افزایش یافته بیشتر در مسنتر ها و افرادی که گیرنده استروژنی مثبت داشتند دیده شد. آنها ارتباطی معنی داری بین محل متاستاز و نوع تومور مارکر مشاهده نکردند. در این مطالعه افزایش سطح یکی از تومور مارکرها یا هر دو، فاصله کم متاستاز از تشخیص اولیه، مرحله 3 در تشخیص اولیه، تومور بدون گیرنده استروژنی و محل های متاستاز متعدد با وخامت بیشتر بیماری و کاهش بقا همراه بودند. در همین راستا مطالعه دیگری نشان داد که تومور مارکرها تنها در یک سوم افرادی عود سرطان سینه داشتند بالا بوده است. در این افراد میانگین تومور مارکر (CA 15-3)، ۲۲۷ واحد در میلیلیتر بوده است (منبع). تنها در 3 درصد بیماران در حالیکه عود نداشتند تومور مارکر بالا بود. آنها نتیجه گرفتند در صورتی که تومور مارکر (CA 15-3) طبیعی باشد احتمال متاستاز به استخوان و ویسرا خیلی نامحتمل است.


سلول های سرطانی در گردش


تومور مارکر ( CellSearch) برای بررسی سلول های سرطانی در گردش جریان خون استفاده می شود. این آزمایش نشان می دهد چند سلول سرطانی در گردش خون وجود دارد. بیشترین کاربرد آن برای بیمارانی است که انتشار توده سینه به سایر قسمت های بدن داشته اند (منبع) و بعبارت دیگر برای ارزیابی پاسخ بیمار به شیمی درمانی مورد استفاده قرار می گیرد.
بیماران بدون انتشار به غده لنفاوی: این آزمایش برای افراد بدون انتشار سرطان به غدد لنفاوی یا سایر قسمت ها چندان مفید نمی باشد. در افرادی که سرطان سینه موضعی داشته اند میزان سلول های سرطانی بیشتر از 1 و بیشتر از 2 و بیشتر از 5 بترتیب در 25، 13 و 6 درصد از موارد در قبل از شیمی درمانی، 17، 6 و 3 درصد از موارد در بعد از شروع شیمی درمانی، 15، 5 و 1 درصد از موارد قبل از جراحی، 11، 4 و 1 درصد از موارد بعد از جراحی افراد دیده شده است. همچنین میزان سلول سرطانی بیشتر از 1 در 19، 22، 24 و 29 درصد از موارد مراحل (T1) تا (T4) دیده شد. میزان سلول های بدون گیرنده در توده های بدون گیرنده بیشتر است. آنها پیشنهاد کردند این آزمایش می تواند جنبه پیش آگهی دهنده در بیماران بدون انتشار به غده لنفاوی که شیمی درمانی کرده اند داشته باشد ( منبع).
بیماران با انتشار به سایر قسمت های بدن: این آزمایش بیشتر برای بیماران با انتشار به سایر قسمت ها (متاستاز) توصیه شده است. میزان بیشتر از 5 سلول در گردش خون با فاصله زمانی عود کوتاه تر، ارتباط داشته است. محققان میزان بقا را بین بیماران با کمتر از 5 و بیشتر از 5 سلول در گردش در طول درمان مقایسه کردند. میانه میزان بقا به ترتیب 21.9 در مقابل 10.9 ماه بود. همچنین در افرادی که با شروع درمان میزان سلول ها به کمتر از 5 رسید در مقایسه به آنها که تغییری نداشتند میانه میزان بقا 6 ماه بیشتر بود ( منبع). این آزمایش می تواند نشان دهد چقدر بیماری به شیمی درمانی پاسخ گو است و میزان بقا تا چه مقدار می باشد (منبع). نقش عمده این آزمایش در بیماران با انتشار به سایر قسمت های بدن در ارائه پایش پویا در ارزیابی پاسخ به درمان می باشد (منبع).

آزمایش آسیب شناسی

آزمایش پاتولوژی

آزمایش بافت شناسی پایه تشخیص سرطان است
. بعد از عمل و برداشتن کامل توده، در این آزمایش بافت توده از نظر نوع و درجه سرطانی بودن بررسی می شود. همچنین اندازه توده، میزان حاشیه های بافت برداشته شده که خالی از سلول های سرطانی است گزارش می شود. سلول های سرطانی توده از نظر درجه سرطانی بودن به سه درجه یا گرید (grade) تقسیم می شوند. درجه 1 (G1) دارای سلول های بخوبی تمایز یافته است. درجه 2 (G2) داری سلول های با تمایز متوسط می باشد. درجه 3 (G3) دارای سلول های با تمایز کم می باشد. هر چه گرید بالاتر باشد سرطان تهاجمی تر و خطرناکتر است بطوریکه گرید 3 از وخامت بیشتری برخوردار است.
انواع سرطان می تواند شامل سرطان داکتال، لوبولار، مدولا، موسینی، توبولار، پاپیلاری، متاپلاستیک، فیلودس، التهابی و بیماری پاژه باشد. شایعترین نوع سرطان های سینه، سرطان تهاجمی مجاری شیری (Invasive ductal carcinoma) به میزان 80 درصد کل موارد می باشد.

آزمایش نمونه برداری با سوزن

معمولا قبل از عمل جراحی و بعد از روش های تصویر برداری مانند سونوگرافی برای اینکه از نوع توده اطلاع یابند از آزمایش نمونه برداری با سوزن استفاده می کنند. در این روش سرنگ نمونه برداری از داخل پستان نمونه برداری می شود. نمونه برداشته شده در آزمایشگاه از نظر درجه بدخیمی بررسی می شود تا به تصمیم گیری نهایی برای عمل جراحی کمک کند. حساسیت این روش بین 77 تا 97 درصد و ویژگی این روش بین 92 تا 99 درصد گزارش شده است (منبع). عوارض این روش شامل عفونت، خونریزی و آسیب ریه می باشد که بسیار نادر است (منبع).


آزمایش ایمونو هیستوشیمی


آزمایش ایمونو هیستوشیمی (ImmunoHistoChemistry) بر روی بافت توده انجام می شود و نشان دهنده می دهد که نوع گیرنده هورمونی توده استروژن، پروژسترون یا هرتو (HER2) می باشد. آزمایش (IHC) مشخص کننده نوع درمان های هدفدار می باشد. از این رو نتایج این آزمایش بسیار مهم است. برای مثال آیا فرد باید هورمون درمانی (تاموکسیفن) یا اینکه هرسپتین یا داروی دیگر دریافت کند. این آزمایش بسیار مهم است و بیماران سعی کنند به آزمایشگاهی مراجعه کنند که مرجع انجام این آزمایش است چرا که نتایج نامعتبر سیر درمان فرد را به اشتباه تغییر می دهد.
نمره الرد (Allred) یک روش گزارش نتایج این آزمایش است که 8 نمره دارد. شدت رنگ گیری گیرنده ها (0 تا 3) و درصد رنگ آمیزی آنها (0 تا 5) نیز توسط نمره الرد گزارش می شود. نمره الرد بزرگتر مساوی 3 معمولا گیرنده استروژن مثبت در نظر گرفته می شود.
آزمایش اونکوتایپ بر اساس روش (RT-PCR) نوع گیرنده را مشخص می نماید. گیرنده استروژن بالاتر از 6.5، گیرنده پروژسترون بالاتر از 5.5 و گیرنده هر تو بالاتر از 11.5 به ترتیب مثبت تلقی می شوند. در مطالعه ای افراد با گیرنده استروژن مثبت را به دو گروه افراد با گیرنده استروژنی قوی (ESR1>9.1) و افراد با گیرنده استروژنی ضعیف (ESR1<9.1) تقسیم گردند ( منبع). هر چه گیرنده های استروژنی قویتر باشند بیمار سود بیشتری از هورمون درمانی می برد. روش دیگر بر اساس پروتئین منبع سیتوزول می باشد (منبع). در روش (ER-ICA) به ترتیب مقادیر بیشتر از 100 گیرنده استروژن مثبت قوی و 20 تا 100 (fmol/mg) حالت بینابینی تلقی شود (منبع).


آزمایش اونکوتایپ

آزمایش اونکوتایپ (Oncotype) برای سرطان سینه، کولون و پروستات انجام می شود ( منبع). این آزمایش با بررسی ژنتیک بافت نشان می دهد که چقدر بافت از نظر عود مجدد بدخیم است و از این جهت برای تصمیم گیری درباره انجام یا عدم انجام شیمی درمانی برای بیمار بکار می رود. نمونه بافت توده برای این آزمایش نیاز است و نمونه را آزمایشگاه بر نمی گرداند. این آزمایش بر روی افرادی انجام می شود که گیرنده استروژنی مثبت و عدم انتشار به غدد لنفاوی دارند. بیماران به سه گروه با خطر کم، متوسط و بالا توسط آزمایش اونکوتایپ تقسیم می شوند. بیماران با خطر بالا توصیه به انجام شیمی درمانی دارند. البته افراد پرخطر که گیرنده های قوی استروژنی (ESR1>9.1) دارند با افرادی که گیرنده های ضعفیف استروژنی دارند می توانند نسبت به شیمی درمانی، پیامدهای متفاوتی داشته باشند (منبع). این آزمایش اعلام می کند که بیمار چقدر خطر عود مجدد سرطان در ده سال آینده، در صورت مصرف تاموکسیفن یا شیمی درمانی را دارد. برخی محققان امکان تخمین نمره اونکوتایپ را پیشنهاد داده اند که اعتبار آن مشخص نیست (منبع). معمولا این آزمایش ارتباط قوی با گرید یا درجه بدخیمی بیمار دارد با فرض اینکه آزمایشگاه بدرستی تعیین گرید کرده باشد.


ژنتیک

انجمن سرطان شناسی بالینی ایالات متحده (اسکو) توصیه کرده است بیماران از نظر سابقه خانوادگی (سرطان سینه، کولون و اندومتر، سن کمتر از 60 سال، سرطان سینه بدون رسپتور استروژن و هرتو) و خطر احتمالی توارث سرطان بررسی شوند (منبع). افرادی که در خطر سرطان سینه هستند شامل افرادی که یکی از مادر بزرگ ها یا پدر بزرگ ها از توارث یهودی برخوردار هستند، کمتر از 50 سال در هنگام تشخیص سرطان دارند، سابقه سرطان تخمدان در هر سنی یا در یکی از وابستگان درجه یک یا درجه دو دارند، یکی از وابستگان درجه یک آنها در کمتر از 50 سال سرطان سینه دارد یا سابقه سرطان سینه دو طرفه دارد، سابقه سرطان سینه در وابستگان مرد خانواده موجود است و یا سابقه سرطان سینه زیر 60 سال یا سرطان سینه بدون گیرنده استروژن و هرتو باشد (منبع). آزمایش های مختلف ژنتیک برای شناسائی ژن های عامل سرطان وجود دارند.
آزمایش ژنتیک (Cancernext-Expanded) با بررسی 67 ژن می تواند جهش های ژنی در افراد را در رابطه با سرطان مغز، سینه، کولون، تخمدان، پانکراس، پروستات، کلیه، رحم مشخص نماید. این آزمایش نیازمند نمونه خون است ( منبع).